Kiedy przeprowadza się testy DMT?
Precyzyjne określenie parametrów podłoża jest koniecznym etapem przed rozpoczęciem każdej inwestycji budowlanej, a ich zakres i charakter zależy od jej specyfiki i przeznaczenia wznoszonego obiektu. Jednym z wykonywanych badań jest test DMT. Przekonajmy się, na czym polega i sprawdźmy, w jakich okolicznościach się go przeprowadza.
Jak wygląda badanie DMT?
Celem badania gruntu dylatometrem płaskim DMT jest wyznaczenie właściwości wytrzymałościowych i odkształceniowych gruntu in situ przez odkształcenie cienkiej kolistej membrany zamontowanej na stalowej łopacie, wprowadzanej pionowo do gruntu. Badanie stosuje się w gruntach słabych. Bardzo często stosuje się je jako uzupełnienie badań CPTU i wierceń geologicznych.
Co można ustalić na podstawie wyników badania dylatometrycznego?
Dylatometr Marchetti’ego (DMT) to doskonałe urządzenie do badań odkształcalności (moduł ściśliwości), wytrzymałości na ścinanie, parametrów prekonsolidacji (OCR) i współczynnika naprężeń poziomych. Badanie wykonuje się poprzez pomiar ciśnień charakterystycznych rejestrowanych w układzie pomiarowym co 20 cm podczas wciskania łopatki pomiarowej w podłoże gruntowe.
Dylatometr Marchetti’ego (DMT) jest również jednym z nielicznych urządzeń pozwalających na ocenę współczynnika konsolidacji i współczynnika filtracji gruntów spoistych w warunkach "in situ".
Dodatkowo otrzymujemy informacje o rodzaju gruntu na podstawie wartości współczynnika materiałowego. Urządzenie to zostało wprowadzone do wielu światowych i polskich (PN-B/04452) norm dotyczących geotechnicznych badań polowych.
Badanie dylatometrem Marchetti’ego (DMT) jest szybkie i wiarygodne, a jego zasięg ogranicza tyko moc maszyny wciskającej.
Sytuacje, w których test DMT ma szczególne uzasadnienie
Testy DMT przeprowadza się przede wszystkim w przypadkach, gdy kluczowe znaczenie ma dokładna ocena odkształcalności podłoża oraz jego zachowania pod długotrwałym obciążeniem. Badanie to znajduje zastosowanie zwłaszcza tam, gdzie projektowane obiekty są wrażliwe na osiadania lub gdzie przewidywane są znaczne zmiany stanu naprężeń w gruncie po zakończeniu budowy.
DMT bywa również wykorzystywane na etapie weryfikacji warunków gruntowych, gdy wcześniejsze badania wskazują na złożoną strukturę podłoża lub występowanie gruntów o zmiennej historii obciążenia. W takich sytuacjach uzyskane wyniki pozwalają lepiej ocenić rzeczywisty stan gruntu, a nie jedynie jego aktualne parametry wytrzymałościowe.
Znaczenie testów DMT w analizie osiadań
Jednym z najczęstszych powodów wykonywania badań dylatometrycznych jest konieczność oszacowania osiadań podłoża. Parametry odkształceniowe wyznaczane na podstawie testu DMT umożliwiają bardziej realistyczne prognozowanie zachowania gruntu pod obciążeniem stałym. Ma to istotne znaczenie przy projektowaniu fundamentów obiektów o dużej powierzchni zabudowy lub nierównomiernym rozkładzie obciążeń.
W praktyce inżynierskiej wyniki DMT są często wykorzystywane do kalibracji modeli obliczeniowych, co pozwala ograniczyć rozbieżności pomiędzy prognozowanymi a rzeczywistymi osiadaniami konstrukcji.
DMT jako uzupełnienie innych metod badań geotechnicznych
Test dylatometryczny rzadko stanowi jedyne źródło informacji o podłożu gruntowym. Największą wartość ma wówczas, gdy jest stosowany jako uzupełnienie innych badań polowych i laboratoryjnych. Pozwala to na zestawienie parametrów wytrzymałościowych i odkształceniowych uzyskanych różnymi metodami oraz ich wzajemną weryfikację.
W takim układzie DMT wspiera:
- interpretację wyników sondowań statycznych,
- ocenę stopnia prekonsolidacji gruntów spoistych,
- analizę wpływu historii obciążenia na zachowanie podłoża,
- dobór parametrów do obliczeń osiadań i stateczności.